ج - با توجه به لزوم اجراى احكام الهى آيا از باب مقدمه واجب برحكومت اسلامى لازم است متخصصينى را براى اجراى اين گونه امور تربيت كند ؟ ( خصوصاً جهت جلوگيرى از حبسهاى طويل المدت و بلاتكليفى اين گونه پرونده‌ها ) « 1 » جواب : الف - همين طور كه گذشت تبديل به ديه متوقف بر تراضى طرفين است . ب - قصاص متوقف مىشود تا وسيله اى براى مجنى عليه پيدا شود . ج - اجراى حدود واجب است بر حاكم و در بعضى از آنها مثل قطع يد سارق و سارقه احتياج به تخصص هست و بابش باب مقدمه واجب است و از نوع مقدمات مفوته است و تحصيل آن واجب است و اما در مورد قصاص در نفوس و بخصوص قصاص اطراف اگر چه احتياج به تخصص زياد است ولى قصاص حق است كه اعمال آن جايز است نه واجب تا از باب مقدميت واجب وارد بحث شويم بلى جايز است تربيت متخصصين و از مصالح عامه است . و اما حبسهاى طويل‌المدة پس ممكن است بنحو ديگرى مجرم را تحت نظر قرار داد و تهيه وسايل قصاص با ولى دم يا شخص مجنى عليه است اگر وسيله دارد اعمال حق مىكند و اگر نه ديه مىگيرد و اگر ديه نمىخواهد حسب مصالح با ضامن يا ضمان او را رها مىكنند . سؤال 483 . در مورد قصاص اطراف بفرماييد : الف - آيا ملاك رعايت مماثلت نسبيه است يا عرفيه ؟ معيار هر كدام چه مىباشد ؟ ب - در كدام صورت قصاص تبديل به ديه مىشود ؟ ج - آيا بين طول و عرض و عمق در اجراى قصاص تفاوتى هست ؟ ( مثلًاً اگر جانى لاغر و مجنى عليه چاق است و نيمى از بازوى مجنى عليه به عمق 3 سانتيمتر بريده شده است . آيا در قصاص بايد نيمى از بازوى جانى لاغر را بريد كه 2 سانتيمتر است يا

--> ( 1 ) فى الوسائل ( 1 / 4 ابواب العاقلة ) و فى الجواهر ( 42 / 322 )